Sprachbausteine Teil 1 — DTB B2:
najważniejsza gramatyka wyjaśniona prosto

Sprachbausteine Teil 1 to część pisemna egzaminu “Deutsch-Test für den Beruf B2” (DTB B2). W tej części znajduje się tekst z sześcioma lukami. Luki mają numery 46, 47, 48, 49, 50 i 51. Do każdej luki dołączona jest lista słów z 15 opcjami (od a do o). Do każdej luki należy wybrać właściwe słowo z listy.

Tekst jest zawsze formalnym e-mailem z życia zawodowego: podanie o pracę, wypowiedzenie, pytanie o umowę o pracę lub inna wiadomość z biura. W tej części egzaminu sprawdzana jest przede wszystkim gramatyka. Dlatego ważna jest dobra znajomość najważniejszych zasad gramatycznych.

W tym artykule wyjaśnię 14 najważniejszych tematów gramatycznych. Zaczynamy od tematu, który pojawia się na egzaminie najczęściej.

Przysłówki zaimkowe to małe słowa, które zastępują jakąś rzecz lub myśl. Są potrzebne po to, aby nie powtarzać ciągle tych samych słów.

Przykład: zamiast “Ich freue mich auf das Treffen” mówi się: “Ich freue mich darauf.”

Jak są tworzone?

Zasada jest prosta:

• Przyimek zaczyna się od spółgłoski (np. mit, für, bei, von, zu): da + przyimek → damit, dafür, dabei, davon, dazu.
• Przyimek zaczyna się od samogłoski (np. auf, an, über, aus, in): dar + przyimek → darauf, daran, darüber, daraus, darin.
• W formalnych listach często używa się hier zamiast da: hierüber, hiermit, hierauf — znaczenie jest takie samo, ale styl jest bardziej formalny.

Najważniejsze przysłówki zaimkowe ze znaczeniem

Typowe czasowniki z przyimkiem

• sich freuen auf (przyszłość) → darauf
• sich freuen über (teraźniejszość/przeszłość) → darüber / hierüber
• warten auf → darauf
• sprechen von / über → davon / darüber
• sich interessieren für → dafür
• rechnen mit → damit
• bestehen aus → daraus
• denken an → daran

Niektóre przyimki łączą się z rodzajnikiem tworząc jedno słowo. Zdarza się to bardzo często w formalnym języku niemieckim i szczególnie w listach biznesowych.

Najważniejsze połączenia

Kiedy forma skrócona jest obowiązkowa?

• W stałych wyrażeniach: zum Beispiel, im Allgemeinen, zur Verfügung, im Voraus, im Nachhinein.
• Przy dniach i datach: am Montag, im April, zum 1. März, zum nächstmöglichen Datum.
• Przy kierunkach i celach: zum Arzt gehen, zur Arbeit fahren.

Niektóre przyimki wymagają po sobie dopełniacza (2. przypadek — czyj?). Przyimki te są bardzo typowe dla formalnego języka niemieckiego.

Najważniejsze przyimki z dopełniaczem

Jak rozpoznać dopełniacz?

Po tych przyimkach pojawiają się typowe końcówki:

• Rodzaj męski/nijaki: des … -s lub -es (des Praktikums, des Vertrags, des Chefs).
• Rodzaj żeński: der (der Woche, der Firma, der Situation).
• Liczba mnoga: der (der Mitarbeiter, der Kollegen).
• Z zaimkami dzierżawczymi: meines, meiner (meines Vaters, meiner Mutter, meiner Situation).

Wiele niemieckich czasowników ma stały przyimek. Oznacza to, że czasownik i przyimek zawsze idą razem. Nie można swobodnie wybierać przyimka.

Przykład: zawsze mówi się sich interessieren für. Nie “sich interessieren an” ani “sich interessieren über”.

Najważniejsze czasowniki do formalnych listów

Słowa modalne i partykuły to małe słowa, które nadają zdaniu szczególne znaczenie lub ton. Zmieniają podstawową informację jedynie nieznacznie, ale są bardzo ważne dla sensu.

Najważniejsze słowa modalne i ich znaczenie

Spójnik łączy dwa zdania. Po niektórych spójnikach czasownik przechodzi na koniec zdania podrzędnego. Ta grupa spójników jest bardzo ważna dla DTB B2.

Przykład: Ich komme nicht, weil ich krank bin.

Spójniki wyrażające przyczynę (dlaczego?)

• weil = ponieważ. Bardzo częste, również w mowie potocznej. Przykład: Ich komme nicht, weil ich krank bin.
• da = ponieważ, ale bardziej formalnie. Bardzo częste w listach biznesowych! Przykład: Da mein Mann versetzt wurde, muss die Familie umziehen.

Spójnik przekazujący informację (co?)

• dass = że. Przykład: Im Vertrag steht, dass Mitarbeiter umziehen können.

Spójnik do pytania tak/nie

• ob = czy (w pytaniu pośrednim). Przykład: Ich möchte wissen, ob es möglich ist.

Spójniki czasu

Inne ważne spójniki

• obwohl = chociaż: Obwohl es regnet, gehe ich raus.
• falls = na wypadek gdyby: Falls Sie etwas brauchen, kontaktieren Sie mich.
• indem = poprzez coś: Ich lerne Deutsch, indem ich Bücher lese.
• damit = w celu żeby (inna osoba): Ich erkläre es, damit du es verstehst.

Słowo wie bardzo często jest poprawną odpowiedzią na egzaminie DTB B2. Ale “wie” ma kilka znaczeń. Musisz znać każde z nich.

Znaczenie 1: Porównanie “so … wie”

• Ich bin so groß wie mein Bruder.
• Er arbeitet wie ein Profi.
• So bald wie möglich.

Znaczenie 2: “wie” + imiesłów (bardzo ważne w listach!)

To najważniejsze znaczenie dla egzaminu! Są to stałe wyrażenia w formalnych listach.

Znaczenie 3: Pytanie pośrednie “wie”

• Ich möchte wissen, wie die Ausbildung organisiert ist.
• Können Sie mir sagen, wie das funktioniert?

Znaczenie 4: Pytanie bezpośrednie

• Wie geht es Ihnen?
• Wie lange dauert das?

Zaimek względny łączy dwa zdania i pokazuje, do czego się odnosimy. W języku niemieckim istnieje wiele form. Na egzaminie szczególnie ważne są dessen, deren i was.

Tabela zaimków względnych

Trudne formy: dessen i deren

dessen i deren znaczą “którego/której/czyjego”. Pokazują, że coś należy do osoby lub rzeczy.

• dessen → dla rodzaju męskiego (der Mann) i nijakiego (das Kind). Przykład: Der Kollege, dessen Büro neben mir ist, hilft mir oft.
• deren → dla rodzaju żeńskiego (die Frau) i liczby mnogiej (die Leute). Przykład: Die Internetseiten, mit deren Hilfe ich lerne, sind nützlich.

Słowo “was” jako zaimek względny

Słowo was używa się po: alles, nichts, etwas, vieles, weniges, irgendwas, das (jako zaimek).

• Gibt es irgendwas, was ich vorher besorgen muss?
• Alles, was Sie brauchen, ist in der E-Mail.
• Das, was er sagt, ist wichtig.

Te spójniki łączą dwa równorzędne zdania lub części zdań. Po tych spójnikach zachowany jest normalny szyk (podmiot + orzeczenie + …).

Najważniejsze spójniki

Różnica między “aber” a “sondern”

Pary spójników

• nicht nur …, sondern auch … — Ich arbeite nicht nur mit Menschen, sondern auch im Büro.
• entweder … oder … — Ich komme entweder heute oder morgen.
• weder … noch … — Ich habe weder Zeit noch Lust.
• zwar …, aber … — Das ist zwar schwer, aber möglich.

Przymiotniki to słowa opisujące rzeczownik: groß, schön, wichtig, neu. Gdy przymiotnik stoi przed rzeczownikiem, otrzymuje końcówkę.

Podstawowa zasada dla końcówek

Końcówka zależy od dwóch rzeczy:

1. Co stoi przed przymiotnikiem (rodzajnik)?
2. W jakim przypadku jest rzeczownik (Nominativ, Akkusativ, Dativ, Genitiv)?

Po rodzajniku określonym (der, die, das)

Końcówka to prawie zawsze -e lub -en.

Po rodzajniku nieokreślonym (ein, eine, kein, mein …)

• ein guter Mann (Nom. rodzaj męski)
• eine gute Frau (Nom./Akk. rodzaj żeński)
• ein gutes Kind (Nom./Akk. rodzaj nijaki)
• einen guten Mann (Akk. rodzaj męski)

Imiesłowy jako przymiotniki

Imiesłów to forma czasownika, która może być używana jak przymiotnik. Istnieją dwa imiesłowy:

Partizip I (czynny, “robiący”): czasownik + -end

• anhaltend → die anhaltende Unterstützung (wsparcie, które trwa)
• steigend → die steigenden Preise
• folgend → die folgende Frage

Partizip II (bierny, “zrobiony”): jak w Perfekt (ge + czasownik + t/en)

• vereinbart → der vereinbarte Termin
• unterschrieben → der unterschriebene Vertrag
• geplant → die geplante Reise

Pytanie pośrednie to pytanie “ukryte” w innym zdaniu. Pytanie nie jest zadawane bezpośrednio, lecz sformułowane bardziej grzecznie.

Bezpośrednio: Wie funktioniert das?
Pośrednio: Ich möchte wissen, wie das funktioniert.

Struktura pytania pośredniego

Wprowadzenie + przecinek + pytanie + czasownik na końcu.

Typowe wyrażenia wprowadzające

• Ich möchte gern wissen, …
• Ich möchte nachfragen, …
• Ich bin mir nicht sicher, …
• Können Sie mir sagen, …?
• Teilen Sie mir bitte mit, …
• Ich würde gerne erfahren, …

Jakie słowo po przecinku?

Są dwie możliwości:

Wiele niemieckich czasowników ma dwie części: przedrostek i czasownik podstawowy. W zwykłym zdaniu przedrostek przechodzi na koniec.

Przykład: Czasownik zurücksenden = zurück + senden.
W zdaniu: Ich sende den Vertrag zurück.

Ważne czasowniki rozdzielnie złożone w życiu zawodowym

Ważna zasada dotycząca szyku

• Zdanie główne: przedrostek przechodzi na koniec. Ich sende den Vertrag zurück.
• Zdanie podrzędne: wszystko zostaje razem na końcu. Ich hoffe, dass ich den Vertrag schnell zurücksende.
• Perfekt: ge wchodzi w środek. Ich habe den Vertrag zurückgesendet.
• Z “zu”: zu wchodzi w środek. Ich plane, den Vertrag zurückzusenden.

Zdanie celowe to zdanie podające cel. Pytamy: po co? W jakim celu? W języku niemieckim istnieją dwie formy: um … zu i damit.

Zasada: kiedy “um … zu”?

Używa się um … zu, gdy w obu częściach zdania jest ta sama osoba.

• Ich lerne Deutsch, um in Deutschland zu arbeiten. → Ja uczę się i ja pracuję.
• Ich mache ein Praktikum, um Erfahrung zu sammeln. → Ja robię i ja zbieram.

Zasada: kiedy “damit”?

Używa się damit, gdy osoby w obu częściach są różne.

• Ich erkläre es, damit du es verstehst. → Ja wyjaśniam, ale ty rozumiesz.
• Sie schreibt die Nachricht, damit der Chef informiert ist. → Ona pisze, ale szef jest poinformowany.

Podobne konstrukcje

• ohne … zu = bez wykonania czynności. Er ging, ohne Tschüss zu sagen.
• statt / anstatt … zu = zamiast czynności. Statt zu arbeiten, schläft er.

Zaimek zwrotny to słowo, które kieruje czynność z powrotem ku osobie. W języku niemieckim oznacza to: czynność nie jest skierowana na inną osobę, lecz na samą siebie.

Przykład: Ich wasche mein Auto (samochód — inna rzecz). Ale: Ich wasche mich (siebie samego).

Formy zaimków zwrotnych

Typowe czasowniki zwrotne w formalnych listach

• sich bedanken — Ich bedanke mich für Ihre Antwort.
• sich freuen — Ich freue mich über die Einladung.
• sich interessieren — Ich interessiere mich für die Stelle.
• sich bewerben — Ich bewerbe mich um ein Praktikum.
• sich entscheiden — Ich habe mich entschlossen, zu kündigen.
• sich informieren — Ich habe mich schon informiert.
• sich beschweren — Ich beschwere mich über das Produkt.
• sich vorbereiten — Ich bereite mich auf die Prüfung vor.

Znasz już najważniejsze tematy gramatyczne. Ale jak podchodzić do Sprachbausteine B2-Beruf na egzaminie? Oto najlepsza strategia w 6 krokach.

Krok po kroku do sukcesu

1. Najpierw przeczytaj cały tekst. Spróbuj zrozumieć, o czym jest. Zorientuj się w sytuacji i tonie (podanie? wypowiedzenie? pytanie?).
2. Patrz na czasownik w pobliżu luki. Wiele czasowników ma stały przyimek. Czasownik często pokazuje, jakiego przysłówka zaimkowego lub jakiego przyimka potrzebujesz.
3. Zwracaj uwagę na znaki interpunkcyjne. Przecinek przed luką + czasownik na końcu → to najczęściej spójnik (da, dass, ob, weil, obwohl, sobald).
4. Patrz na formę rzeczownika. Widzisz końcówkę -s / -es lub formy takie jak des, der, meiner → to dopełniacz, czyli potrzebny jest przyimek z dopełniaczem.
5. Rozpoznawaj stałe wyrażenia. “Wie besprochen”, “zur Verfügung”, “im Voraus”, “hiermit” — to standardowe sformułowania w listach biznesowych. Naucz się tych wyrażeń na pamięć.
6. Sprawdź na końcu. Gdy rozwiążesz 5 luk, ostatnią możesz często znaleźć metodą eliminacji. Wykreślaj użyte słowa z listy.

5 najważniejszych tematów gramatycznych do egzaminu

Jeśli masz mało czasu na naukę, skoncentruj się na tych pięciu tematach:

1. Przysłówki zaimkowe (darauf, dabei, hierüber …) — najważniejszy temat!
2. Przyimek + rodzajnik (zum, zur, im, am …) + przyimki z dopełniaczem.
3. Spójniki i różnice między nimi (da, weil, dass, ob, sobald, obwohl).
4. Słowa modalne (bereits, nämlich, eventuell, bestimmt, ausdrücklich).
5. Słowo “wie” we wszystkich znaczeniach (szczególnie “wie besprochen”).